Supply side issues in the new Greek programme

This quick note (written as an email to a German friend) highlights issues beyond debt and fiscal targets, that should be considered in shaping the third Greek bailout.

1. There are many SMEs in Greece that had adapted to the crisis by lowering costs to serve a poorer domestic consumer, or who had started having international clients; in my view (which I cannot prove) they would have done well in 2015, which would mean growth in exports, GDP and employment. This prospect was interrupted by the new uncertainty before and after the January elections.

2. Capital controls in banks, plus the real possibility of Grexit, have been the most threatening developments that Greek businesses have witnessed since 2010. Up to now, businesses were hurt by austerity, but at least most reforms were meant to create a more business-friendly environment. But now some of the most resilient entrepreneurs are saying they are thinking of emigrating.

Continue reading

Advertisements

Αυτοί που έμειναν

Δημοσιεύτηκε στην Καθημερινή στις 12 Ιουλίου 2015.

Πολλές χιλιάδες Ελληνες μετανάστευσαν μέσα στην κρίση και δεν ήταν οι πιο φτωχοί. Ηταν νέοι με πτυχία, ήξεραν αγγλικά, μπορούσαν να μάθουν και μια τρίτη γλώσσα, αυτήν του προορισμού τους. Είχαν το θάρρος να αναζητήσουν το μέλλον σε νέους τόπους, αντί να περιμένουν την αβέβαιη ανάκαμψη στην Ελλάδα. Πολλοί είπαν, «έφυγε το καλύτερο κομμάτι της γενιάς τους». Δεν είναι έτσι, όμως, γιατί υπάρχουν κι αυτοί που έμειναν.

Αυτοί προτίμησαν να το παλέψουν εδώ. Ηξεραν ότι εδώ δεν θα κάνουν καριέρα, γιατί δεν υπήρχαν πια οι μεγάλοι εργοδότες που θα τους υποδεχθούν. Θα έπρεπε να χαράξουν δικό τους δρόμο. Είτε να ανοίξουν δική τους δουλειά είτε να αναλάβουν και να βελτιώσουν τη δουλειά των γονιών τους είτε να δοκιμάσουν την τύχη τους σε μια μικρή επιχείρηση με χαμηλό μισθό. Διάλεξαν να μείνουν, ενώ είχαν κι αυτοί τα εφόδια για να φύγουν.

Δοκίμασαν πολλά: εστιατόρια και καφενεία, καλλιέργειες στο κτήμα του παππού, τυποποιημένα τρόφιμα, είδη ρουχισμού, δωμάτια για τουρίστες, εμπειρίες για τουρίστες, εξαγωγές με ευρηματικό branding, υπηρεσίες σχεδιαστή ή μηχανικού ή μεταφραστή ή σκηνοθέτη για την παγκόσμια αγορά, ιατρικές υπηρεσίες για ξένους επισκέπτες, εξειδικευμένα μηχανουργεία, χημικά εργαστήρια, ανάπτυξη λογισμικού, εφαρμογές για κινητά τηλέφωνα. Δοκίμασαν ό,τι μπορεί να κάνει μια μικρή ομάδα με λίγα χρήματα, πολλή τεχνογνωσία και πάρα πολλή επιμονή. Πολλοί απέτυχαν και πολλοί ακόμη θα αποτύγχαναν σε ένα-δύο χρόνια, γιατί αυτή είναι η μοίρα των μικρών επιχειρήσεων σε μια αδύναμη οικονομία. Continue reading

Ομιλία για το ΝΑΙ, με τρία ερωτήματα

Βγήκα από το καβούκι μου, για να πάρω θέση, σε τούτη την πλατεία, για ένα δημοψήφισμα. Ενα δημοψήφισμα που μέσα σε λίγες μέρες μας έχει διχάσει όσο δεν μας είχαν διχάσει τα πέντε χρόνια της μεγάλης κρίσης μέχρι τώρα.

Γιατί δυστυχώς το έχουν αυτό τα δημοψηφίσματα. Πολλές φορές διχάζουν τον λαό, και αφήνουν βαθειές πληγές, όποιο και αν είναι το αποτέλεσμα της κάλπης.

Εχω κι εγώ μεγάλο θυμό μέσα μου, για όλους τους πολιτικούς, ή σχεδόν όλους. Για αυτούς που δεν μπόρεσαν επί πέντε χρόνια να φτιάξουν ένα εθνικό σχεδίο για την ανάπτυξη, και να πάνε με αυτό, ενωμένοι, στην Ευρώπη για να ζητήσουν στήριξη. Κι όταν δεν έχεις δικό σου σχέδιο, το μόνο που μπορείς να κάνεις είναι να δέχεσαι, ή να μη δέχεσαι, τα σχέδια των άλλων.

Εχω θυμό για αυτούς που κυβερνούν σήμερα, που μέσα σε λίγες εβδομάδες, κατάστρεψαν αυτή την μικρή ανάπτυξη που ξεκίνησε πέρσι, και τώρα έχουν φέρει τη χώρα στο πάρα πέντε πολύ μεγάλης καινούργιας καταστροφής.

Αλλά ο θυμός δεν βοηθά αυτές τις ώρες. Οι πιο πολλοί Ελληνες είναι μπερδεμένοι, φοβισμένοι, και δεν μπορούν να προβλέψουν τι θα σημαίνει το ΝΑΙ ή το ΟΧΙ. Continue reading

Γιατί ψηφίζω ΝΑΙ

Την Κυριακή δεν ψηφίζουμε ούτε για το ΦΠΑ, ούτε για το ΕΚΑΣ. Ψηφίζουμε για το ευρώ. Το ερώτημα στο ψηφοδέλτιο-κουρελόχαρτο (όπως το χαρακτήρισε ο Γ. Καμίνης) είναι απατηλό. Αν ψηφίσουμε ΟΧΙ, πάλι ψηλούς φόρους θα έχουμε, και πάλι ο λογαριασμός για τις συντάξεις δεν θα βγαίνει. Και θα έχουμε σίγουρα πιο λίγες θέσεις εργασίας για να πληρώνουν τους φόρους και τις συντάξεις. Με τα χάλια που έχει η οικονομία μας, δεν υπάρχει καμιά επιλογή χωρίς λιτότητα.

Η επιλογή είναι ανάμεσα σε λιτότητα με συμμάχους ή χωρίς συμμάχους. Οι εταίροι μας στην ΕΕ είναι αυτοί που κρατούσαν τις τράπεζές μας ανοιχτές αυτά τα πέντε χρόνια. Χωρίς αυτούς, οι τράπεζες θα μείνουν κλειστές, και όταν ανοίξουν μετά από πολλούς μήνες, θα είναι με ένα νέο νόμισμα που θα αξίζει ελάχιστα. Ο πληθωρισμός θα είναι 20% ή 30%, και οι «μισθοί Βουλγαρίας» θα μας φαίνονται πολύ καλοί.

Ο μόνος δρόμος για την ανάπτυξη περνά μέσα από σταθερούς θεσμούς, σταθερό νόμισμα, σταθερές τράπεζες. Επενδύσεις σε υποδομές με ευρωπαϊκά κονδύλια, και σε παραγωγικές επιχειρήσεις που τις χτίζουν άνθρωποι αφοσιωμένοι στη δουλειά τους. Από διεκδικήσεις χορτάσαμε, σαράντα χρόνια τώρα. Ας δοκιμάσουμε κάτι καινούργιο, την δημιουργική δουλειά. Και ας ξεκινήσουμε με το ΝΑΙ στην Ευρώπη.

(δημοσιεύτηκε στην Athens Voice 1η Ιουλίου 2015)