Πέρα από τον τουρισμό

Δημοσιεύτηκε στην Καθημερινή στις 10 Αυγούστου 2014

Αντιστοιχούν δύο τουρίστες σε κάθε Ελληνα φέτος, είπε η κυβέρνηση, και άρχισαν τα καλαμπούρια: «Ποιος έχει χάσει δυο Γερμανούς που περιφέρονται στη Σιθωνία;», «Είχα ζητήσει Ισπανίδες, αλλά μου ήρθαν δυο γέροι από το Βέλγιο», και άλλα τέτοια. Η αλήθεια είναι ότι μέσα στην κρίση η αύξηση των επισκεπτών είναι ανακούφιση. Μόνο ο τουρισμός, από τους μεγάλους κλάδους, εισφέρει θετικά στην πορεία του ΑΕΠ και στη βελτίωση του εξωτερικού ισοζυγίου. Είναι απόλυτη ανάγκη να κρατηθεί ψηλά και να μεγαλώσει ακόμα στα επόμενα λίγα χρόνια, αν είναι εφικτό.

Oμως, αυτή η γρήγορη μεγέθυνση των τελευταίων δύο ετών με ανησυχεί. Καθώς οι άλλες παραγωγικές δραστηριότητες έχουν καθηλωθεί, η οικονομία εξαρτάται υπερβολικά από αυτόν τον έναν κλάδο, που παράγει σχεδόν το ένα τέταρτο των εξαγωγών και δημιουργεί, άμεσα και έμμεσα, περίπου το ένα έκτο του εθνικού εισοδήματος. Η «μονοκαλλιέργεια» είναι επικίνδυνη σε οποιαδήποτε μορφή. Ο δε τουρισμός έχει ιδιαίτερα στοιχεία που αυξάνουν την ανασφάλεια. Εξαρτάται πολύ από παράγοντες που δεν μπορούν να τους ελέγξουν ούτε το κράτος ούτε οι επιχειρήσεις, όπως είναι οι γεωπολιτικές διακυμάνσεις και οι τρομοκρατικές ενέργειες. Επιπλέον η εποχικότητα δημιουργεί προβλήματα. Οι εργαζόμενοι, στην πλειονότητά τους, απολύονται κάθε φθινόπωρο, δεν έχουν εργασιακή ασφάλεια και οι εργοδότες δεν μπορούν να τους προσφέρουν κατάρτιση και να τους δώσουν μακροχρόνια κίνητρα αποδοτικότητας. Το ταμείο ανεργίας επιβαρύνεται. Οι εγκαταστάσεις και υποδομές μένουν νεκρές για έξι ή εννέα μήνες, που σημαίνει ότι κοστίζουν ακριβά, και παρ’ όλα αυτά είναι ανεπαρκείς στις εβδομάδες της αιχμής. Continue reading

Το Πρωτείο της Πολιτικής

Διάβασα στις διακοπές το βιβλίο Το Πρωτείο της Πολιτικής: η Σοσιαλδημοκρατία και η Ευρώπη του 20ου αιώνα της Sheri Berman. Είναι εξαιρετικά χρήσιμο για τα μεγάλα πολιτικά ζητήματα που μας απασχολούν και σήμερα. Στην Ευρώπη για την σχέση της εθνικής πολιτικής με την παγκόσμια αγορά. Στην Ελλάδα για να διαμορφώσουμε μια νέα πολιτική σύνθεση, ταυτόχρονα ρεαλιστική, μεγαλόπνοη και στηριγμένη σε μια συλλογική ταυτότητα αλληλεγγύης κι όχι διχασμού.

Θάθελα να γράψω μια κανονική βιβλιοπαρουσίαση, αλλά δεν έχω τον χρόνο. Σημειώνω, για όποιον σκέφτεται να το διαβάσει, οτι τα κεφάλαια 5 και 6, με θέμα αντίστοιχα την σοσιαλδημοκρατία και τον φασισμό/ναζισμό στον Μεσοπόλεμο, είναι αποκαλυπτικά για την κοινή αντικαπιταλιστική και κρατικιστική καταγωγή τους. Η αποφασιστικότητα των «ριζοσπαστικών αναθεωρητών» του μαρξισμού σε αντιδιαστολή με την αμφιθυμία των «δημοκρατικών αναθεωρητών» οδήγησαν στην επικράτηση της ακροδεξιάς, κι αυτό μου θυμίζει τα δικά μας σήμερα.

Γενικότερα, το βιβλίο ερμηνεύει την σοσιαλδημοκρατία, που ηγεμόνευσε στην μεταπολεμική Ευρώπη, ως μια εντελώς νέα πολιτική σύνθεση, και απορρίπτει τις θεωρήσεις που την βλέπουν είτε ως μαρξισμό light, είτε ως φιλελευθερισμό με φτιασίδια. Η Berman δηλώνει τον θαυμασμό της για την σοσιαλδημοκρατία, και τελειώνει με την έκκληση να ξαναβρούμε τα στοιχεία που την έκαναν τότε ηγεμονική.

Το διάβασα απνευστί ακριβώς επειδή μιλά για θέματα που είναι τόσο ζωτικά εδώ και τώρα (ακόμα και για την πολυπολιτισμικότητα στο τελευταίο κεφάλαιο, όπου δείχνει οτι είναι τουλάχιστο πολιτικά ηλίθιο να χαρίζεις τις αγωνίες που εκφράζει ο Τζήμερος στην ακροδεξιά). Continue reading