Ελευθερώστε τους ερευνητές

Δημοσιεύτηκε στην Καθημερινή στις 13 Ιουλίου 2014.

Για πολλά χρόνια η «οικονομία της γνώσης» ήταν ένα ωραίο σύνθημα, που πολλοί το ασπάζονταν, αλλά λίγοι εργάζονταν για να πραγματοποιηθεί στην Ελλάδα. Το κράτος έδινε ελάχιστα χρήματα για έρευνα, οι διοικήσεις στα πανεπιστήμια και στους ερευνητικούς φορείς αποθάρρυναν τη σύνδεση της έρευνας με την παραγωγή, και οι επιχειρήσεις δεν ενδιαφέρονταν για καινοτομία. Αυτά φαίνεται να αλλάζουν. Στο επόμενο ΕΣΠΑ (2014-2020) τα κονδύλια για έρευνα θα είναι πολύ περισσότερα, και ιδίως αυτά που προορίζονται για την εφαρμογή των αποτελεσμάτων στην παραγωγή. Το κλίμα στους δημόσιους ερευνητικούς φορείς δεν είναι πια τόσο εχθρικό απέναντι στη ιδέα των συνεργασιών με επιχειρήσεις. Πολλές επιχειρήσεις, έχοντας δει την προστατευμένη εσωτερική αγορά να συρρικνώνεται, αναζητούν καινοτομίες για να ανταγωνιστούν σε διεθνές επίπεδο.

Η δημόσια χρηματοδότηση της έρευνας, ακόμα κι αυτής που έχει εφαρμοσμένο προσανατολισμό, είναι απαραίτητη για κάθε οικονομία με υψηλή παραγωγικότητα, ποιοτικά προϊόντα, ειδικευμένους εργαζόμενους και καλούς μισθούς. Γι’ αυτό είναι χωρίς αμφιβολία θετικές οι νέες προτεραιότητες του ΕΣΠΑ. Παραμένει όμως ο κίνδυνος να δαπανηθούν τα κονδύλια, να στηθούν φορείς και γραφεία και προγράμματα καινοτομίας, και πάλι να μην έχουμε σημαντικό όφελος για την παραγωγική οικονομία. Δεν αναφέρομαι σε αεριτζήδες που θα τσεπώσουν τα κονδύλια, αλλά σε θεσμικές αγκυλώσεις και σε παρανοήσεις που θα εμποδίσουν έντιμους και καλοπροαίρετους ανθρώπους να κάνουν χρήσιμο έργο. Continue reading

Advertisements

Περί ερευνητών, επιχειρήσεων και νομοσχεδίων

Το κείμενο μου στη αυριανή Καθημερινή έχει τίτλο “Ελευθερώστε τους ερευνητές”. Περιέχει μια αναφορά σε νομοσχέδιο (ΝΣ) του 2012 για την έρευνα που εκπόνησε το επιτελείο της Αννας Διαμαντοπούλου όταν ήταν Υπουργός Παιδείας. Παραθέτω πιο κάτω το σχετικό Άρθρο 14 του ΝΣ.  Στη συνέχεια ο υπουργός Αρβανιτόπουλος το απέσυρε, και άρχισαν οι τροποποιήσεις. Το δικό του ΝΣ τέθηκε σε διαβούλευση τον Δεκέμβριο 2013, και δεν έχει έρθει ακόμα στη Βουλή. Παραθέτω το αντίστοιχο ‘Αρθρο 36. Οι δύο εκδοχές διαφέρουν σε δύο ουσιώδη σημεία:

α. Η νεότερη διατύπωση φαίνεται οτι δεν περιλαμβάνει τη δυνατότητα να απασχοληθούν οι ερευνητές των Ερευνητικών Κέντρων σε Επιχειρήσεις, αλλά μόνο σε άλλους “Ερευνητικούς Φορείς” (στον ορισμό αυτόν δεν περιέχονται γενικά οι Επιχειρήσεις). Ισως να πρόκειται για κακή γραφή, φοβάμαι όμως οτι είναι σκόπιμη παράλειψη.

β. Εχει απαλειφθεί η φράση οτι ο ερευνητής μπορεί να αμείβεται από την επιχείρηση “χωρίς περιοριστικό όριο”.

Ενώ η αρχική διατύπωση της (κεντροαριστερής) Διαμαντοπούλου έδινε επιτέλους ένα ρεαλιστικό πλαίσιο για να μπορούν να συμμετάσχουν οι ερευνητές με την τεχνογνωσία τους σε καινοτομικές επιχειρήσεις, η εκδοχή του (κεντροδεξιού;!) Αρβανιτόπουλου τα μπουρδουκλώνει με τη γνωστή αμφιθυμία και φοβία των απανταχού κρατιστών. Αν περάσει έτσι από τη Βουλή, θα είναι μια σχεδόν άχρηστη ρύθμιση. Continue reading