Η λογική ως πολιτικό πρόταγμα

Δημοσιεύτηκε στην Καθημερινή στις 15 Ιουνίου 2014.

Καθώς καταλαγιάζει το σοκ από την κρίση, και υποχωρεί η αίσθηση της έκτακτης ανάγκης, πολλοί είναι αυτοί που προτείνουν να γυρίσουμε στις παλιές διαχωριστικές γραμμές της πολιτικής. Να επιλέξουν οι πολίτες δεξιά/αριστερά, ή έστω κεντροδεξιά/κεντροαριστερά, και ειδικότερα για την οικονομία, φιλελεύθερες ή σοσιαλδημοκρατικές συνταγές. Και να αφήσουν κατά μέρος τις εκκλήσεις για την πολιτική του «αυτονόητου» ή της «κοινής λογικής». Οσο κι αν φαίνονται εύλογα τα επιχειρήματα, η εμμονή σε αυτές τις σταθερές διαχωριστικές κρύβει μια μεγάλη παγίδα. Οτι δηλαδή, όπως στο παρελθόν, οι διαμάχες για το «πρόσημο» των πολιτικών θα είναι προπέτασμα καπνού για να κάνουν τη δουλειά τους οι ομάδες συμφερόντων που καρπώνονται τα χρήματα και τα προνόμια, ανεξάρτητα από διακηρύξεις και νόμους.

Ας το πούμε άλλη μια φορά: Η Ελλάδα δεν είναι ένα κανονικό ευρωπαϊκό κράτος. Στη Δυτική Ευρώπη, όσο έντονες κι αν είναι οι πολιτικές διαμάχες, το κράτος λειτουργεί σε γενικές γραμμές ως εργαλείο που εφαρμόζει τη βούληση της εκάστοτε πολιτικής εξουσίας, όπως αυτή εκφράζεται από το νομοθετικό έργο. Φυσικά υπάρχουν κοινωνικά συμφέροντα που συγκρούονται στο εσωτερικό του κρατικού μηχανισμού, αλλά όταν ψηφιστεί ένας νόμος μια «βεμπεριανή» γραφειοκρατία κινείται για να τον κάνει πράξη περίπου όπως τον σχεδίασε η Βουλή. Με αυτή την έννοια, το δυτικό κράτος λειτουργεί λογικά. Τίθενται ρητά ορισμένοι στόχοι από την πολιτική ηγεσία. Ψηφίζονται νόμοι σχεδιασμένοι για να τους υπηρετήσουν. Βρίσκονται χρήματα και άνθρωποι, και ορίζονται οι ρόλοι τους. Οι αρμόδιοι κάνουν τις καθημερινές ενέργειες που χρειάζονται να εφαρμοστεί ο νόμος. Τα αποτελέσματα των ενεργειών μετριούνται και αξιολογούνται. Αν υπάρχουν αστοχίες ή απρόβλεπτες παρενέργειες, λαμβάνονται διορθωτικά μέτρα. Continue reading