Πήγαν καλά οι εξαγωγές στην κρίση;

Πόσο καλά πήγαν οι εξαγωγές μέσα στην κρίση; Ακούμε αντιφατικά μηνύματα. Πρόσφατα σε μια εκδήλωση είπα οτι οι εξαγωγές της Ελλάδας αυξήθηκαν λίγο σε σχέση με τις άλλες προβληματικές οικονομίες της ευρωζώνης, και ένας συνομιλητής, σοβαρός άνθρωπος, μού αντέτεινε οτι αυξήθηκαν κατά 58%. Εγώ δεν είχα ξαναδεί αυτό τον αριθμό, και ξανακοίταξα τα στοιχεία.

Παραθέτω ένα slideshow με στοιχεία από ΕΛΣΤΑΤ και Eurostat που ξεκαθαρίζουν μερικά θέματα, και εγείρουν μερικά ερωτήματα.

Πρώτο, έχει σημασία με ποιό έτος βάσης συγκρίνουμε (slide 1). Το 2007 και το 2008 ήταν πολύ καλές χρονιές, ενώ το 2009 πολύ κακή. Το 2012 είχαμε φτάσει ξανά περίπου στο επίπεδο του 2007, ήμασταν 7% κάτω από το 2008, αλλά 17,5% πάνω από το 2009. Ας σημειωθεί οτι η ποντοπόρος ναυτιλία είχε ιστορικά πολύ ψηλούς ναύλους το 2007 και 2008, ενώ αυτοί καταποντίστηκαν το 2009. Ο τουρισμός μας έπεσε το 2009 εξαιτίας της παγκόσμιας ύφεσης, αλλά και των γεγονότων του Δεκ. 2008. Για την πτώση σε εξαγωγές εμπορευμάτων το 2009 δεν ξέρω την εξήγηση, υποθέτω μάλλον την παγκόσμια ύφεση, που εκείνο το έτος ήταν πραγματικά παγκόσμια, ενώ από το 2010 περιορίστηκε κυρίως στη Δύση.

Δεύτερο, σε γενικές γραμμές μέχρι το 2012 οι εξαγωγές εμπορευμάτων (goods) αυξήθηκαν περισσότερο από τις εξαγωγές υπηρεσιών, τόσο σε σχέση με το 2008 όσο και με το 2009 (στα slides 1 και 2 οι εξαγωγές υπηρεσιών απαρτίζονται από δύο στοιχεία, αυτές που πιστώνονται απ ό το εξωτερικό μέσω τραπέζών, και οι δαπάνες  που διενεργούν κάτοικοι εξωτερικού κατά τη διάρκεια διαμονής  στην Ελλάδα).

Το 2013, που δεν υπάρχει στα slides, οι εξαγωγές εμπορευμάτων φαίνεται οτι μειώθηκαν λίγο σε σχέση με το 2012, σύμφωνα με πρόσφατο δελτίο τύπου της ΕΛΣΤΑΤ. Ενώ οι εξαγωγές υπηρεσιών θα φανούν μάλλον αυξημένες, χάρη στην καλή χρονιά του τουρισμού που όλοι λένε οτι είχαμε.

Τρίτο, τα δελτία της ΕΛΣΤΑΤ για τις εμπορευματικές συναλλαγές *δεν* δίνουν την πλήρη εικόνα του εξωτερικού εμπορίου. Αυτή εμφανίζεται στους Εθνικούς Λογαριασμούς, που δημοσιεύονται μερικούς μήνες αργότερα (πάλι από την ΕΛΣΤΑΤ, και στη συνέχεια από την Eurostat). Στα slides 2 and 3 φαίνονται οι διαφορές των δύο πηγών. Μέχρι και το 2011 οι αποκλίσεις ήσαν πολύ σημαντικές, ενώ το 2012 ήταν μικρές. Θα δούμε τι συμβαίνει με το 2013 όταν βγουν οι Εθνικοί Λογαριασμοί. (Πάντως κοιτάζοντας αυτές τις σειρές, κατάλαβα από πού άντλησε ο συνομιλητης μου την αύξηση κατά 58%. Πήρε ως έτος βάσης το 2009, πήρε μόνο τα εμπορεύματα, και πήρε τα προσωρινά στοιχεία των δελτίων εμπορίου αντί για τους Εθν. Λογαριασμούς).

Τέταρτο, το πρόβλημα μας δεν είναι κάποιος χαμηλός ρυθμός αύξησης των εξαγωγών, αλλά οτι ξεκινάμε από πολύ χαμηλή βάση. Ως ποσοστό του ΑΕΠ, ακόμα και στην πιο καλή χρονιά (2008), οι εξαγωγές της Ελλάδας ήταν πάρα πολύ χαμηλές (slides 4 and 5). Ηταν με διαφορά οι μικρότερες από όλες τις μεσαίου μεγέθους χώρες της ΕΕ. Και αν δούμε μόνο τα εμπορεύματα, η απόσταση ήταν ακόμα μεγαλύτερη.

Η κατάσταση αυτή σημαίνει οτι χρειάζεται ακόμα μεγαλύτερη προσπάθεια μεταφοράς πόρων προς τους εμπορεύσιμους κλάδους. Είναι απαράδεκτο ότι καθυστερεί άδειες, ότι επιβαρύνει ιδιαίτερα τους εξαγωγείς (επιστροφές ΦΠΑ, διαδικασίες τελωνείων), καθώς και η υπέρμετρη επιβάρυνση στην εργασία (ΟΑΕΕ και ΙΚΑ) και στην ενέργεια της βιομηχανίας (φόροι). Το ύψος των μισθών δεν χρειάζεται να μειωθεί άλλο, ίσως μπορεί και να αυξηθεί, αλλά τα άλλα επείγουν. Ιδιαίτερα επείγει να αυξηθεί η ροή χρηματοδότησης σε εμπορεύσιμες δραστηριότητες.

Πέμπτο, και τελευταίο. Τα στοχεία της αξίας και του όγκου των εξαγωγών από μόνα τους δεν δίνουν καθαρή εικόνα σχετικά με το εθνικό εισόδημα που δημιουργούν. Ενα ευρώ που δαπανά ένας ξένος σε ταβέρνα μπορεί να περιέχει 90 λεπτά «εγχώρια προστιθέμενη αξία» (δηλαδή τους μισθούς και τα κέρδη της ταβέρνας και των εγχώριων προμηθευτών της). Ενώ ένα ευρώ  αξία πετρελαίου που εξάγει ένα εγχώριο διυληστήριο μπορεί να σημαίνει μόνο 10 λεπτά εγχώρια προστιθέμενη αξία. Για να μετρήσουμε το όφελος από κάθε είδος εξαγωγής χρειάζεται να έχουμε τους «πίνακες εισροών-εκροών» της χώρας. (Πάντως εγώ για αυτό υποστηρίζω τον χαμηλό ΦΠΑ στην εστίαση σε αυτή την φάση της κρίσης – αλλά αυτό είναι θέμα για άλλο σημείωμα).

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s