Μια ευκαιρία στον πραγματικό κόσμο

Δημοσιεύτηκε στο Βήμα της Κυριακής στις 12 Φεβρουαρίου 2012 (Νέες Εποχές) σε ενότητα με θέμα: “Η Ελλάδα μετά το Μνημόνιο”. (Με πλάγια είναι οι προτάσεις που έκοψε η εφημερίδα, με αποτέλεσμα να είναι δυσνόητη η πρώτη παράγραφος)

Οπως πάντα γέμισαν τα ΜΜΕ από υπερβολές και παραπληροφόρηση για τις επιπτώσεις των νέων συμφωνιών. Χαρακτηριστικό δείγμα ήταν όσα δήλωναν διάφοροι αναλυτές για την επίδραση της μείωσης του κατώτατου μισθού. Ηταν σα να επρόκειτο μονομιάς να πέσουν όλοι οι χαμηλοί μισθοί και όλα τα συνδεδεμένα επιδόματα κατά 22%, και από αυτό να προκύψει πρόσθετη ύφεση. Στην πράξη, ο κάθε εργοδότης θα πρέπει να αποφασίσει αν τον συμφέρει να τροποποιήσει προς τα κάτω τη σύμβαση με τους υπαλλήλους του. Μπορεί να απειλήσει με απόλυση, με κίνδυνο να χάσει αυτούς που ξέρουν τη δουλειά και να επιβαρυνθεί  με αποζημιώσεις. Κανένας δεν ξέρει πόσοι θα το κάνουν. Από την άλλη πλευρά, μερικοί εργοδότες θα προσλάβουν με το νέο κατώτατο μισθό πρόσθετους υπαλλήλους , που αλλιώς θα έμεναν άνεργοι. Κανένας δεν μπορεί να ξέρει πόσους. Τα οικονομικά μοντέλα δείχνουν οτι μακροπρόθεσμα η μείωση του κατώτατου μισθού θα σημαίνει λιγότερη ανεργία για τους νέους.  Το βραχυπρόθεσμο αποτέλεσμα της μείωσης κανένας δεν μπορεί να το εκτιμήσει: αν θα εντείνει την ύφεση ή θα προσθέσει εισοδήματα.

Τι πραγματικά μας κληροδοτούν οι συμφωνίες;

Χρέος: Οι δανειστές (ιδιώτες και κράτη αθροιστικά) θα έχουν αποδεχτεί ζημιά περίπου 50% στην παρούσα αξία των δανείων τους. Από ταμειακή άποψη, δεν θα υπάρχει επιβάρυνση του προϋπολογισμού για τόκους μέχρι το 2015. Μετά, για πολλά χρόνια δεν θα χρειάζεται να βγούμε στις αγορές για να αναχρηματοδοτούμε το χρέος, αλλά θα πρέπει να εξυπηρετούμε τους τόκους, με ένα πρωτογενές πλεόνασμα (ή/και έσοδα από ιδιωτικοποιήσεις) της τάξης του 4%-5% του ΑΕΠ. Αν δεν αυτό δεν υπάρχει, θα πρέπει να γίνει νέα διαπραγμάτευση. Είναι πολύ δύσκολο να έχουμε σταθερά ένα τέτοιο πλεόνασμα. Αυτό θα το ξέρουν «οι αγορές» και θα αντιμετωπίζουν τη χώρα ως υψηλού κινδύνου.

Συνεπώς είναι πολύ πιθανό να γίνει άλλη μια συμφωνία αναδιάρθρωσης σε τρία χρόνια. Η διαπραγματευτική μας δύναμη τότε θα εξαρτάται από το πόσο καλά έχει πάει η ανασυγκρότηση της ελληνικής παραγωγής και η εξυγίανση των δημοσιονομικών. Οσο μικρότερο είναι το έλλειμμα στο ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών, και όσο μεγαλύτερο το πρωτογενές πλεόνασμα του κράτους, τόσο πιο εύκολα θα μπορούμε να πετύχουμε μια καλή αναδιάρθρωση χωρίς επαχθή νέα μέτρα.

Δημοσιονομικά: Η σύμβαση προβλέπει ακόμα σημαντικές περικοπές δαπανών, αλλά όχι νέα αύξηση φόρων ως ποσοστό του ΑΕΠ. Οι ζητούμενες περικοπές είναι τόσες, που αν δεν είναι στοχευμένες θα εντείνουν τη φτώχεια και την παράλυση του κράτους. Είναι μόνο ελληνικό θέμα το αν θα γίνουν σωστά. Υπάρχει πολλή σπατάλη στις προμήθειες του κράτους, πολλές άχρηστες (ως και επιζήμιες) θέσεις στο δημόσιο, πολλές συντάξεις αδικαιολόγητα προνομιακές. Δεν είναι απαραίτητο να υποβαθμιστούν βασικές υπηρεσίες, ούτε να χαθεί η στήριξη στους πιο αδύναμους. Πρέπει όμως το πολιτικό σύστημα να πάψει να υπερασπίζεται τα συμφέροντα (νόμιμα και παράνομα) των ισχυρών πελατειακών ομάδων, όπως κάνει ακόμα και σήμερα, και να προσπαθήσει σοβαρά να βελτιώσει την οργάνωση του κράτους.

Ανάπτυξη: Η συμφωνία στηρίζεται στη στρατηγική της εξωστρέφειας. Επιδιώκει να δημιουργήσει ένα θεσμικό πλαίσιο για να δημιουργηθούν περισσότερες ανταγωνιστικές επιχειρήσεις, που θα αυξήσουν τις εξαγωγές και θα μειώσουν την εξάρτηση από εισαγωγές. Ως στρατηγική, είναι η μόνη ρεαλιστική για την Ελλάδα σήμερα – κανένας σοβαρός οικονομολόγος δεν πιστεύει οτι μπορούμε να αναπτυχθούμε τονώνοντας την εσωτερική ζήτηση (πράγμα που δεν καταλαβαίνουν όμως μερικοί δήθεν έγκυροι δημοσιογράφοι).

Από εργαλεία ανάπτυξης όμως, η σύμβαση δεν έχει πολλά να προσφέρει. Δεν υπόσχεται παραγωγικές επενδύσεις από ευρωπαϊκούς οργανισμούς. Περιγράφει σωστά μεν, αλλά γενικόλογα, πολλές μεταρρυθμίσεις που θα κάνουν ευκολότερο το έργο των παραγωγικών επιχειρήσεων. Αλλά τις περιγραφές δεν θα τις κάνουν πράξη οι δανειστές, ούτε καν οι νόμοι που θα ψηφίσει η βουλή. Μόνο αποφασισμένοι Έλληνες μέσα στα υπουργεία και στην αυτοδίοικηση μπορούν να το πετύχουν.

Σε κάποια θέματα, όπως τα εργασιακά, η σύμβαση έχει λάθος προτεραιότητες, ίσως επειδή η ελληνική πλευρά, για άλλη μια φορά, προτίμησε να στηρίξει τους «εντός» και όχι τους αδύναμους. Το μεγάλο εμπόδιο στην αναδιάρθρωση της παραγωγής δεν είναι οι κατώτατες αμοιβές, αλλά οι κλαδικές συμβάσεις που διαιωνίζουν την διαφορά ανάμεσα στις αμοιβές των κλάδων που δεν έχουν διεθνή ανταγωνισμό από αυτούς που έχουν.  Αυτό όμως για να αλλάξει θέλει να ξηλωθεί ένα σύνθετο πλέγμα ρυθμίσεων και άτυπων θεσμών. Οπως και σε πολλά άλλα, χρειάζεται  δράσεις με επιμονή και διάρκεια από Έλληνες στην Ελλάδα.

Εδώ είμαστε λοιπόν. Αν η σύμβαση κυρωθεί από τη βουλή, και αν το PSI πραγματοποιηθεί, και φυσικά αν η ευρωζώνη σταθεροποιηθεί, τότε έχουμε ένα πλαίσιο για να εργαστούμε για την ανάπτυξη. Οχι ιδανικό, και καθόλου εύκολο. Είναι όμως η καλύτερη ευκαιρία που θα έχουμε στον πραγματικό κόσμο.

 

Advertisements

One thought on “Μια ευκαιρία στον πραγματικό κόσμο

  1. Αυτό το απόσπασμα επέλεξαν στην εφημερίδα να μην το παραθέσουν: Στην πράξη, ο κάθε εργοδότης θα πρέπει να αποφασίσει αν τον συμφέρει να τροποποιήσει προς τα κάτω τη σύμβαση με τους υπαλλήλους του. Μπορεί να απειλήσει με απόλυση, με κίνδυνο να χάσει αυτούς που ξέρουν τη δουλειά και να επιβαρυνθεί με αποζημιώσεις. Κανένας δεν ξέρει πόσοι θα το κάνουν. Από την άλλη πλευρά, μερικοί εργοδότες θα προσλάβουν με το νέο κατώτατο μισθό πρόσθετους υπαλλήλους , που αλλιώς θα έμεναν άνεργοι. Κανένας δεν μπορεί να ξέρει πόσους. Δεν το θεώρησαν σημαντικό…

    Reply

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s