Δομικές αλλαγές και οι αυταπάτες της υποτίμησης

Διάβασα σήμερα στην Καθημερινή άρθρο του Χριστόδουλου Στεφανάδη, με τίτλο “Δομικές αλλαγές και οι αυταπάτες της ανάπτυξης”. Η θέση του είναι οτι “όσο και αν οι δομικές αλλαγές βοηθούν στη μακροχρόνια ανάπτυξη, συνήθως δεν συνεισφέρουν σημαντικά στην έξοδο από μία κυκλική κρίση. Είναι υπεραισιόδοξο να περιμένουμε πως η χώρα θα ανακάμψει μέσα σε αποδεκτό χρονικό διάστημα διαμέσου δομικών μεταρρυθμίσεων.” Και για το λόγο αυτό προτείνει να “να εξεταστεί προσεκτικά και η εναλλακτική λύση της νομισματικής υποτίμησης με συντεταγμένη επιστροφή στη δραχμή.

Φοβάμαι οτι η θέση αυτή βασίζεται σε μια άλλη αυταπάτη, χειρότερη από αυτην που πιστεύει οτι η ανάκαμψη θα έρθει γρήγορα μέσα από δομικές μεταρρυθμίσεις. Γιατί στην Ελλάδα, σήμερα, δεν υπάρχουν τα στοιχεία μιας “κυκλικής κρίσης” που μπορεί να αντιμετωπιστεί μόνο με μεταβολές στις σχετικές τιμές, δηλαδή με υποτίμηση.

Εξηγώ: συμφωνούμε με τον ΧΣ οτι η ανάκαμψη μπορεί να έρθει μόνο με αύξηση εξαγωγών ή/και υποκατάσταση εισαγωγών (αυτό προκύπτει από τη θέση του οτι δεν έχουμε την επιλογή της επεκτατικής δημοσιονομικής πολιτικής). Αρα, θα έρθει με αύξηση της παραγωγής των εμπορεύσιμων προϊόντων και υπηρεσιών.

Μπορεί αυτό να συμβεί χωρίς “δομικές αλλαγες”, μόνο με την υποτίμηση; Ναι, όταν υπάρχει παραγωγικό δυναμικό, που υποαπασχολείται γιατί δεν είναι διεθνώς ανταγωνιστικό, αλλά που είναι ετοιμοπόλεμο: μόλις πέσει το λειτουργικό κόστος χάρη στην υποτίμηση, θα προσλάβει περισσότερους εργαζόμενους, και θα πουλήσει περισσότερα προϊόντα από αυτά που ήδη παράγει. Με άλλα λόγια, αν ήταν σε πλήρη λειτουργία μέχρι πριν τρία χρόνια, έχει παραμείνει ενεργό, και έτοιμο να επεκταθεί ξανά — αν δηλαδή η κρίση του είναι πράγματι κυκλική.

Αλλά στην Ελλάδα δεν έχουμε πολύ τέτοιο αργούν δυναμικό. Δεν έχουμε βιομηχανία ζωντανή αλλά σε ύφεση, δεν έχουμε πολλά ξενοδοχεία άδεια τον Αύγουστο, δεν πρόκειται το ναυτιλιακό συνάλλαγμα να αυξηθεί αν το νόμισμα αλλάξει. Για να επεκταθεί η παραγωγή των εμπορεύσιμων, θα πρέπει να δημιουργηθούν νέες μονάδες, σε μεγάλη έκταση. Δηλαδή χρειάζονται οι δομικές αλλαγές, θέλουμε δε θέλουμε.

Το πραγματικό ζητούμενο είναι με ποιά πολιτική θα επιταχυνθεί η δημιουργία νέων, βιώσιμων επιχειρήσεων στα εμπορεύσιμα. Είναι αλήθεια οτι οι “διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις” των μνημονίων δεν είναι αυτές που θα φέρουν το πιο αμεσο αποτέλεσμα. Αυτό που χρειάζεται είναι, κατά σειρά σημασίας:
1. θεσμική σταθερότητα
2. ρευστότητα στο τραπεζικό σύστημα
3. κατάργηση γραφειοκρατικών εμποδίων (που επιφέρει και σημαντική μείωση λειτουργικού κόστους) — εδώ δεν γίνεται σχεδόν τίποτε
4.ευελιξία στις συμβάσεις εργασίας (όχι διοικητικές περικοπές μισθών, ούτε όμως και διοικητική στήριξη τους).

Τα πρώτα δύο θα χειροτερέψουν αν μπούμε σε τροχιά υποτίμησης. Τα δε άλλα δύο θα χειροτερέψουν αν το πολιτικό σύστημα αισθανθεί ελεύθερο να ξεχάσει κάθε μεταρρύθμιση που σήμερα πιέζεται να κάνει, επειδή θα έχει την ευχέρεια να τυπώνει χρήμα.

Εδω που έφτασε η οικονομία, με την πολύ στενή παραγωγική βάση, δεν υπάρχει άλλος δρόμος απο τις δομικές αλλαγές. Είναι σαφές οτι αυτές μόνο μέσα στην ευρωζώνη μπορούν να γίνουν σχετικά γρήγορα.

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s