Σεισμολόγοι και μηχανικοί: δύο οπτικές της κρίσης

Δημοσιεύτηκε στο koinonikossyndesmos.org στις 21 Νοε 2011

Πόσο είναι παγκόσμια και πόσο ελληνική τούτη η κρίση που βιώνουμε; Είναι παγκόσμια, γιατί οφείλεται στις φούσκες που δημιούργησε ο χρηματοπιστωτικός καπιταλισμός, λένε πολλοί. Είναι ειδικότερα ευρωπαϊκή, γιατί οφείλεται στους ελλατωματικόυς θεσμούς της ευρωζώνης, συμπληρώνουν κάποιοι. Είναι όμως και ελληνική, γιατί εμείς είχαμε πολυ πιο θεμελιακά προβλήματα από τις άλλες δυτικές οικονομίες, σημείωνουν μερικοί.

Είναι αλήθεια ότι η παγκόσμια οικονομία έγινε πολύ πιο ασταθής τις τελευταίες δεκαετίες, επειδή αναπτύχθηκε μια αγορά κεφαλαίων σε μεγάλο βαθμό αποκομμένη από την «πραγματική» οικονομική δραστηριότητα που υποτίθεται ότι χρηματοδοτούσε. Αλλά η αστάθεια της κεφαλαιαγοράς δεν έπληξε με τον ίδιο τρόπο και την ίδια ένταση όλες τις χώρες. Η παγκόσμια οικονομία είναι όπως μια ήπειρος που δονείται κατά καιρούς από σεισμούς. Οι εθνικές οικονομίες είναι σαν τα κτίρια που χτυπά ο σεισμός. Όσα έχουν θεμελιωθεί και κτιστεί σωστά, μπορεί να πάθουν ζημιές αλλά δεν καταρρέουν. Όσα χτίστηκαν νύχτα και με ψεύτικα δοκάρια θα πέσουν.

Σκέφτομαι τις διαφορετικές αντιδράσεις των οικονομολόγων στην κρίση, αλλά και των πολιτών γενικά. Στο ένα άκρο είναι οι σεισμολόγοι: αναλύουν διεξοδικά τη δυναμική των διεθνών αγορών, και καταλήγουν ότι χρειάζονται πολύ μεγάλες αλλαγές σε παγκόσμιο επίπεδο, ή έστω σε ευρωπαϊκο, για να πάψει η αστάθεια, ώστε να είναι ασφαλείς οι επιχειρήσεις και τα νοικοκυριά από απότομες μεταβολές στην προσφορά κεφαλαίων ή στη ζήτηση προϊόντων. Από την άλλη οι πολιτικοί μηχανικοί: ξέρουν οτι πάντα θα υπάρχει κίνδυνος σεισμού και ασχολούνται με το τοπικό πρόβλημα, δηλαδή με την ποιότητα κατασκευής του κάθε κτιρίου. Και οι οικονομολόγοι που εξηγούν ότι οι οικονομίες που διατηρούν ορισμένες ισορροπίες είναι λιγότερο επιρρεπείς στις κρίσεις, και αναπτύσσονται καλύτερα μακροπρόθεσμα.

Ποιοί είναι πιο χρήσιμοι; Μερικοί σεισμολόγοι είναι χρήσιμοι, για να προειδοποιούν για το μέγεθος των κινδύνων. Και επειδη, σε αντίθεση με τη δομή της γης, η δομή της παγκόσμιας οικονομίας μπορεί να τροποποιηθεί με πολιτικές διαδικασίες, οι σεισμολόγοι-οικονομολόγοι είναι απαραίτητοι για να προτείνουν τις ρυθμίσεις εκείνες που θα ελαχιστοποιήσουν την αστάθεια. Είναι όμως πραγματικά χρήσιμοι μόνο εκεί που λαμβάνονται οι αποφάσεις, δηλαδή στο διακρατικό και διεθνές επίπεδο. Στα καφενεια της επικράτειας, καρεκλάτα, έντυπα ή ηλεκτρονικά, λίγα μπορούν να προσφέρουν, πέρα από μια γενική εικόνα στον πολίτη για αυτά που συμβαίνουν στον κόσμο.

Οι μηχανικοί όμως είναι χρήσιμοι σε κάθε τόπο, γιατί εξηγούν στον πολίτη τι πρέπει να κάνει για να μην καταστρέφεται το βιός του από τους σεισμούς, και τι να απαιτήσει από τους πολιτικούς σε προδιαγραφές δόμησης. Μεχρί οι σεισμολόγοι να βρουν τον τροπο να εξαλείψουν τους σεισμούς, η χώρα χρειάζεται πολυ περισσότερο τους μηχανικούς. Μέχρι να αλλάξει η ευρωπαϊκή και παγκόσμια οικονομική διακυβέρνηση, οι οικονομολόγοι που αρθρογραφούν περι αυτής μπορεί να προσφέρουν ενδιαφέρον θέαμα στα καφενεία, αλλά ελάχιστα βοηθάνε στη ζωή μας. Ενώ αυτοί που προτείνουν μεταρρυθμίσεις σε εθνικό επίπεδο, και εξηγούν πως μπορούν να δημιουργηθούν νέες πιο σταθερές δουλειές μεσοπρόθεσμα, προσφέρουν πραγματική βοήθεια.

Κι όμως, ο δημόσιος διάλογος για την κρίση αναλώνεται πολύ περισσότερο σε σεισμολογία παρά σε μηχανική. Η σεισμολογία αρέσει, γιατι δεν προτρέπει τον θεατή να κάνει κάτι. Του προσφέρει μια προνομιακή θέση σε ταινία καταστροφής, που έχει και ήρωες που ίσως στο τέλος αποτρέψουν το κακό. Η μηχανική όμως είναι πρακτικό εγχειρίδιο. Δεν έχει καμία αξία αν δε σηκωθείς από την πολυθρόνα να εφαρμόσεις τα διδάγματα. Με την μία ξορκίζεις το κακό, με την άλλη το προλαβαίνεις. Χρειζόμαστε να ακούμε περισσότερο τους μηχανικούς.

 

Advertisements

One thought on “Σεισμολόγοι και μηχανικοί: δύο οπτικές της κρίσης

  1. κ. Δοξιαδη,Ετυχε να μου στειλουν το συγκεκριμενο αρθρο σας μεσω mail. Απαντησα στον αποστολεα με το κειμενο που ακολουθει, και τοτε συνειδητοποιησα οτι ουσιαστικα απαντουσα σε εσας. Επομενως σας βρηκα, και σκεφτηκα να σας κοινοποιησω την απαντηση μου.Εξυπνη προσεγγιση, αλλα με λαθη στο σκεπτικο. Εαν θα θελαμε να χρησιμοποιησουμε ενα τετοιο παραδειγμα, παρολο που ειναι απλοικο και με κινδυνο να παραλειψουμε σημαντικες παραμετρους της πραγματικοτητας, εγω θα προτεινα το εξης:Η κριση- και η παγκοσμια και η ελληνικη- δεν προκειται για κατι εξωγενως ορισμενο. Και εξηγουμαι. Δεν ειναι κατι που ηρθε και χτυπησε το σπιτι μας (πχ σεισμος, τυφωνας, κατακλεισμος, κατολισθηση κλπ). Το σπιτι τρεμει απο μονο του και ενδογενως. Τρεμει επειδη ειναι φτιαγμενο για να τρεμει.Κατω απο αυτο το σκεπτικο, οι σεισμολογοι ειναι αχρηστοι στη συγκεκριμενη περιπτωση, επειδη ακριβως, δεν προκειται για σεισμο. Και οι μετεωρολογοι το ιδιο.Για να συνεχισω το σκεπτικο μου, θα ελεγα οτι η παγκοσμια οικονομια (και η ελληνικη) ειναι ενα τεραστιο κοινοβιο, οπου καποιοι “αρχιτεκτονες” και “μηχανικοι” το σχεδιασαν, αλλα αυτοι που το χτισαν και αυτοι που μενουν μεσα, ειναι οι οικοδομοι του, οι μπογιατζηδες, οι ηλεκτρολογοι, οι τζακαδες και οι οικογενειες τους.Οταν λοιπον αυτο το σπιτι -οπου ακριβως επειδη ετσι ειναι σχεδιασμενο- αρχιζει απο μονο του να τρεμει, οι μηχανικοι και οι αρχιτεκτονες βρισκουν την πιο ευκολη λυση. Να καθησουν οι κατοικοι του και να το στηριζουν με τα χερια και τις πλατες τους, μεχρι να σταματησει να τρεμει. Τους προτεινουν μαλιστα να ειναι παντα ξυπνιοι και σε ετοιμοτητα, να το στηριζουν ακομα και αν ολο τους το σωμα καιει απο τον πονο και την κουραση και γιατι οχι, τους πιεζουν να αγορασουν και τιποτα δοκαρια για να τους βοηθησουν στο δυσκολο εργο τους. Μαλιστα, βγαζουν ωραιους λογους οταν οι κατοικοι τα κανουν αυτα, και τους λενε ποσο γενναιοι ειναι, ποσο χρησιμες και αναγκαιες ειναι οι θυσιες τους και πως αυτο θα τους βοηθησει στο μελλον.Στο μεταξυ καποιο ντουβαρι θα πεσει, καποιο δοκαρι θα χτυπησει καποιον και θα τον αφησει κουτσο, αλλα οι μηχανικοι ειναι αισιοδοξοι οτι αν ολοι οι κατοικοι βαλουν τα δυνατα τους, οταν το σπιτι παψει να παραπαταει και να κλονιζεται, οι ζημιες δε θα ειναι αρκετες. Και αυτες που εγιναν, οφειλονται στο οτι δεν βασταξαν αρκετα οι πλατες και τα χερια των κατοικων του σπιτιου. Αρα μαλλον, καλα να παθουν.Φυσικα, οι ιδιοι αρχιτεκτονες και μηχανικοι, φωναζουν τους φιλους τους τους σεισμολογους, τα μεντιουμ, τους δημοσιογραφους και αλλους συναδελφους, και ξεκινανε μια σειρα συζητησεων, για ποιο λογο τρεμει το σπιτι. Ετσι, καποιοι εντοπιζουν σεισμικη δραστηριοτητα, αλλοι εντοπιζουν νετρινα που διαπερνανε το σπιτι και το συσχετιζουν με το ταρακουνημα, αλλοι καταφευγουν στη κβαντομηχανικη, αλλοι κατηγορουν τους κατοικους οτι ηταν τεμπεληδες και επιπολαιοι οταν χτιζαν το σπιτι, κοκ.Οι δημοσιογραφοι, ειναι αυτοι που καταγραφουν και συντονιζουν αυτες τις συζητησεις και στο τελος μοιραζουν ενημερωτικα φυλλαδια για να μαθουν ολοι τι συμβαινει.Αρα ποιους χρειαζομαστε στο τελος; Τους μηχανικους; Τους αρχιτεκτονες και τους σεισμολογους; Θα ελεγα οτι χρειαζομαστε καταρχην τους κατοικους. Αυτοι μενουν στο σπιτι, ακουνε τι τριζει και τι οχι, και καποιοι οξειδερκεις, νιωθουν τη δωνηση λιγακι πριν αυτη ερθει. Οταν αρχιζει να τρεμει το σπιτι, θα επρεπε οι κατοικοι, να βαλουν τους μηχανικους να φερουν κανενα δοκαρι, οικοδομικα υλικα και εργαλεια, για να στηριξουν το σπιτι που τρεμει, κανενα κρανος και φορμες εργασιας. Μετα, θα πρεπει να ζητησουν αποζημειωση απο τους αρχιτεκτονες και τους μηχανικους για το κακο σπιτι που σχεδιασαν, και ταυτοχρονα να αρχισουν οι ιδιοι, να γκρεμιζουν και να ξαναχτιζουν τα πιο ελλατωματικα σημεια του σπιτιου.Χρειαζομαστε να ακουμε περισσοτερο τους κατοικους.

    Reply

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s