Πανεπιστήμια, δημόσια αγαθά, ανάπτυξη

Με αφορμή το debate που οργανώνει η Intelligence Squared Greece, με θέμα “Η νέα μεταρρύθμιση βλάπτει σοβαρά την παιδεία”, κατέγραψα τις σκέψεις μου για το ελληνικό πανεπιστήμιο και την παιδεία ως δημόσιο αγαθό.

Σεισμολόγοι και μηχανικοί: δύο οπτικές της κρίσης

Δημοσιεύτηκε στο koinonikossyndesmos.org στις 21 Νοε 2011

Πόσο είναι παγκόσμια και πόσο ελληνική τούτη η κρίση που βιώνουμε; Είναι παγκόσμια, γιατί οφείλεται στις φούσκες που δημιούργησε ο χρηματοπιστωτικός καπιταλισμός, λένε πολλοί. Είναι ειδικότερα ευρωπαϊκή, γιατί οφείλεται στους ελλατωματικόυς θεσμούς της ευρωζώνης, συμπληρώνουν κάποιοι. Είναι όμως και ελληνική, γιατί εμείς είχαμε πολυ πιο θεμελιακά προβλήματα από τις άλλες δυτικές οικονομίες, σημείωνουν μερικοί.

Είναι αλήθεια ότι η παγκόσμια οικονομία έγινε πολύ πιο ασταθής τις τελευταίες δεκαετίες, επειδή αναπτύχθηκε μια αγορά κεφαλαίων σε μεγάλο βαθμό αποκομμένη από την «πραγματική» οικονομική δραστηριότητα που υποτίθεται ότι χρηματοδοτούσε. Αλλά η αστάθεια της κεφαλαιαγοράς δεν έπληξε με τον ίδιο τρόπο και την ίδια ένταση όλες τις χώρες. Η παγκόσμια οικονομία είναι όπως μια ήπειρος που δονείται κατά καιρούς από σεισμούς. Οι εθνικές οικονομίες είναι σαν τα κτίρια που χτυπά ο σεισμός. Όσα έχουν θεμελιωθεί και κτιστεί σωστά, μπορεί να πάθουν ζημιές αλλά δεν καταρρέουν. Όσα χτίστηκαν νύχτα και με ψεύτικα δοκάρια θα πέσουν. Continue reading

Γενέθλια

Σήμερα κλείνω τα εξήντα. Η μέρα ξεκίνησε στις 7:01 με τηλεφώνημα που με ξύπνησε. Ηθελαν μια σύντομη συνέντευξη από το Al Jazeera, για τις εξελίξεις που παρακολουθεί με κομένη την ανάσα η υφήλιος. Τους διαολόστειλα ευγενικά, και άρχισα να αναρωτιέμαι πώς έφτασα/φτάσαμε ως εδώ;

Γεννήθηκα το 1951. Το Νόεμβριο του 1973 ήμουν 22 χρονών, ακριβώς η γενιά του Πολυτεχνείου δηλαδή.  Ενηλικιώθηκα, ωρίμασα, και άρχισα να σαπίζω με πολλούς από τους πρωταγωνιστές της μεταπολίτευσης. Αναπολώντας τα γενέθλια του παρελθόντος, σκέφτομαι οτι οι δικοί μου σταθμοί δείχνουν κάτι και για τους σταθμούς της Ελλάδας.

Στα γενέθλια του ’67, ’68, ’69 ήμουν μαθητής. Ο φίλος Διονύσης Διβάρης, μαρξιστής και αντιχουντικός όπως εγώ, έφερνε σοκολατάκια «για τα γενέθλια του Αρίστου» στο σχολείο, και μας έκλεινε το μάτι: στην πραγματικότητα κερνούσε για την επέτειο της Μεγάλης Οκτωβριανής Επανάστασης, που γιορταζόταν στις 7 Νοεμβρίου με μεγαλειώδη παρέλαση στη Μόσχα. Continue reading

Πόσο μυαλό χρειάζεται;

Αναρτήθηκε στο protagon.gr στις 3 Νοε. 2011

Πόσο μυαλό χρειάζεται για να καταλάβεις:

Οτι για να θέσεις μια πρόταση συμφωνίας σε δημοψήφισμα, θα πρέπει  να παραμείνει η πρόταση στο τραπέζι μέχρι την ώρα της κάλπης; Και για να γίνει αυτό πρέπει να έχει συμφωνήσει για αυτό το δημοψήφισμα και η άλλη πλευρά;

Οτι στο δημοψήφισμα δεν βάζεις ερωτήματα, όπως η παραμονή στην ευρωζώνη, που κανένας μέσα στη χώρα δεν έχει τολμήσει να τα θέσει ανοιχτά και σοβαρά, πέρα από τους Κουρήδες και τους εξωσυστημικούς;

Οτι αν αποσπάσεις μια θετική ψήφο για παραμονή  στο ευρώ, δεν έχεις αποσπάσει και συναίνεση για τη συμφωνία, πράγμα για το οποίο είχες ξεκινήσει οταν σου κατέβηκε η έμπνευση; Επομένως, οτι μετά από ένα τέτοιο δημοψήφισμα δεν έχεις κερδίσει τίποτε, ενώ έχεις διακινδυνεύσει τα πάντα; Continue reading

Νέα κυβέρνηση

Μετά από την αιφνιδιαστική κίνηση του Γ. Παπανδρέου για δημοψήφισμα, τι είναι το καλύτερο που μπορεί να γίνει τώρα;

Η κίνηση του δημιούργησε δύο τετελεσμένα, τα εξής:

1. Οι Ευρωπαίοι εταίροι ξερουν τώρα οτι η απόφαση της 26 Οκτ. βρίσκεται στον αέρα από την ελληνική πλευρά. Δεν είχαν αυτή την εικόνα όταν αφιέρωναν άπειρες ώρες σε διαπραγματεύσεις, ούτε όταν ξόδευαν πολιτικό κεφάλαιο για να φτάσουν σε συμφωνία. Τώρα αποκλείεται να ξαναασχοληθούν σοβαρά με την Ελλάδα, μέχρι να υπάρξει αξιόπιστος συνομιλητής που εκπροσωπεί το κράτος.

2. Ο ΓΑΠ δεν μπορεί να συνεχίσει να κυβερνά, σα να μην έχει συμβεί τίποτε. Μόνο στην απίθανη περίπτωση που θα φτάναμε σε δημοψήφισμα, με συγκεκριμένη ευρωπαϊκή πρόταση στο τραπέζι, και που θα ψήφιζε “Ναι” ο λαός, θα μπορούσε να συνεχίσει. Αλλά οι κίνδυνοι μέχρι να πάμε εκεί είναι τόσο μεγάλοι, που κανένας δεν μπορεί να του δώσει το περιθώριο που ζητά. Continue reading

“Οργανώνουμε το καλό”

Δημοσιεύτηκε στο Athens Voice, 2 Νοε 2011.

 Συνέντευξη στην Αγγελική Μπιρμπίλη.

Το πρώτο πράγμα που προσέχω είναι η παλιά Singer ραπτομηχανή, το δεύτερο το τοπίο της πόλης μέσα από τη μεγάλη τζαμαρία. Κάτι σ’ αυτό το ανακαινισμένο βιομηχανικό κτίριο στο Γκάζι, στο μίνιμαλ μοντέρνο χώρο με τη βιβλιοθήκη ντέξιον και τις γκρι αποχρώσεις, μου θυμίζει το 2004. Ίσως επειδή ήταν η χρονιά όπου όλα έμοιαζαν δυνατά, φωτεινά, αισιόδοξα. Τότε που το Γκάζι έσφυζε από ζωή κι η πόλη ήταν καθαρή, τότε που η χώρα μπορούσε να υπερηφανεύεται ότι θα τα καταφέρει και εθελοντές ετοιμάζονταν πυρετωδώς να υποδεχθούν τους ξένους. Γι’ αυτό το μοντέλο που ξεψυχάει πρόκειται να συζητήσουμε με τον Αρίστο Δοξιάδη, οικονομολόγο και ιδρυτικό μέλος της νέας, πολλά υποσχόμενης κίνησης πολιτών Κοινωνικός Σύνδεσμος. Καθώς ετοιμάζει τον καφέ μας, δύο εσπρέσο στρέτο, βλέπω πάνω στη βιβλιοθήκη, σαν αλλόκοτο φετίχ, τον τσίγκινο δίσκο που διαθέτουν όλα σχεδόν τα καφενεία για να μεταφέρουν καφέδες και νερά χωρίς να χύνονται. Όποιος έχει παρακολουθήσει τις ενδιαφέρουσες κι εμπνευσμένες αναλύσεις του σε συνέδρια ξέρει ότι σε αυτό το αντικείμενο βλέπει τα κομμάτια μιας χαμένης ελληνικής ιδιοφυούς εφευρετικότητας, παρατημένα στο αδιάφορο παρόν.

Κύριε Δοξιάδη, τι ακριβώς είναι ο Κοινωνικός Σύνδεσμος; Ένας όμιλος πολιτικού προβληματισμού (με κάποιους να βάζουν υποθήκες για το μέλλον) ή ένα κομματικό σχήμα σε εξέλιξη; Ανάμεσα στους ομίλους προβληματισμού και στα κόμματα υπάρχει το μεγάλο πεδίο των κοινωνικών πρωτοβουλιών. Εκεί δηλαδή που οι πολίτες μπορούν να δράσουν για να βοηθήσουν να γίνουν μεταρρυθμίσεις ή ακόμα και να τις επιβάλουν. Δεν θα αρκεστούμε σε ομιλίες και σε άρθρα, ούτε όμως αισθανόμαστε υποχρεωμένοι να αντιδρούμε σε ό,τι γίνεται στην κεντρική πολιτική σκηνή, όπως ένα κόμμα. Δεν θα βγάζουμε ανακοινώσεις για κάθε νομοσχέδιο. Θα προσπαθήσουμε να βρούμε τρόπους να ενθαρρύνουμε μεταρρυθμίσεις δρώντας σε τρεις άξονες. Ο πρώτος είναι να προσθέσουμε μια δυνατή και συγκροτημένη φωνή στα μεγάλα ζητήματα του έθνους και της κοινωνίας: γιατί πρέπει να μείνουμε στον κεντρικό πυρήνα της Ευρωπαϊκής Ένωσης και στην Ευρωζώνη, γιατί πρέπει να γίνουν οι απαραίτητες μεταρρυθμίσεις, για την ανάπτυξη και το κοινωνικό κράτος, που πολύς κόσμος τα έχει δαιμονοποιήσει. Ο δεύτερος είναι να αναπτύξουμε δράσεις στη βάση, που θα δείχνουν το δρόμο προς τις μεταρρυθμίσεις, μαζί με ανθρώπους που αντιμετωπίζουν καθημερινά τα προβλήματα στις επιχειρήσεις, στα σχολεία και αλλού. Ο τρίτος είναι να ενθαρρύνουμε τους λίγους μεταρρυθμιστές πολιτικούς, που βρίσκονται  απομονωμένοι μέσα στα πελατειακά κόμματα και δεν τολμούν να προχωρήσουν. Αργότερα δεν αποκλείεται να δημιουργήσουμε ή να συμμετάσχουμε σε ένα πολιτικό σχήμα που θα κατέβει στις εκλογές. Τονίζω, όμως, ότι δεν έχουμε συμφωνήσει μεταξύ μας για κάτι τέτοιο. 
Continue reading