Τα παιδιά της διπλανής πόρτας

Δημοσιεύτηκε στην Καθημερινή στις 20/8/11, στη στήλη “Γράμμα από την πόλη μου

«Στη Νίκαια και στους Αγιους Ανάργυρους άνεργοι νέοι και μαθήτριες λυκείου αλώνιζαν όλη νύχτα στους δρόμους, έσπαγαν βιτρίνες, έκλεψαν αθλητικά παπούτσια και νυφικά φορέματα, και έκαψαν ραφτάδικα και καφενεία. » Κάπως έτσι θα ήταν ο αγγλικός Αύγουστος 11, μεταφρασμένος στα δικά μας.  Τον αθηναϊκό Δεκέμβρη 08, οι νέοι ήταν στους δρόμους, έσπασαν βιτρίνες, έκαψαν κτίρια. Ενα μικρό ποσοστό,  μετανάστες κατά το ρεπορτάζ, έκλεψε από μαγαζιά. Αλλά οι σπασμένες βιτρίνες ήταν στην Πανεπιστημίου και στο Κολωνάκι. Στην Αγγλία,  οι ταραχές ήταν στις φτωχές συνοικίες και οι οργισμένοι νέοι στρέφονταν ενάντια στην περιουσία των γειτόνων τους, που είναι μεν νοικοκυραίοι αλλά δεν είναι πλούσιοι.

Στην Αγγλία ο λόγος των λεηλατών δεν είχε ιδεολογικές αναφορές, μιλούσε για προσωπικά βιώματα: για την καθημερινή καταπίεση από την αστυνομία για μερικούς, για την απραξία της ανεργίας, για την επιθυμία να αποκτήσουν τα εμπορεύματα που κλέβουν, για τη στιγμιαία χαρά της αρπαχτής. Ενώ στην Αθήνα η ρητορική ήταν ενάντια στο μεγάλο κεφάλαιο και στην πολιτική εξουσία.  Αυτό ίσως εξηγεί τη διαφορετική αντιμετώπιση από τα κόμματα και τα ΜΜΕ. Στην Αγγλία, τα κόμματα και όλες οι μεγάλες εφημερίδες, προεταξαν την ανάγκη να αποκατασταθεί αμέσως η τάξη. Οπως έγραψε η κεντροαριστερή Guardian  σε κύριο άρθρο: «Να συζητήσουμε για τα ευρύτερα ζητήματα αργότερα. Σήμερα, τη στιγμή της απειλής, είναι ανάγκη να στηρίξουμε όλοι την αστυνομία». Στο δικό μας Δεκέμβρη πολλοί στήριξαν ή έδειξαν συμπάθεια για τους «εξεγερμένους», κρίνοντας από τη σκοπιά μιας πολιτικής στρατηγικής, έστω θολής. Οχι μόνο πολιτικοί και μέσα, αλλά  γονείς και λοιποί ενοχόπληκτοι μεσήλικες. Αν αυτοί έβλεπαν να καίγονται τα ψιλικατζίδηκα  στη γειτονιά τους, που μπορεί να ήταν και δικά τους, θα είχαν δείξει την ίδια κατανόηση και στήριξη στα παιδιά όπως όταν κάηκε η Φιλελλήνων;

Μπορεί λοιπόν να συμβούν αυτά στις συνοικίες της Αθήνας; Οι άγγλοι σχολιαστές θεωρούν σημαντικές αιτίες τη διάλυση των δεσμών της γειτονιάς, την αποξένωση των γενεών, την εξαφάνιση της οικογενειας, την άνοδο των συμμοριών – τις αλλαγές στην κοινωνική μικροκλίμακα, δηλαδή. Το οικονομικό πλαίσιο που γεννά την ανεργία και τη φτώχεια σαφώς επιδρά, αλλά  από μόνο του δεν εξηγεί τις συμπεριφορές. Πόσο μοιάζει η μικροκλίμακα της αθηναϊκής συνοικίας με του Λονδίνου; 

Προς το παρόν φαίνεται να διαφέρει αρκετά. Στις πιο πολλές λαϊκές συνοικίες, οι οικογένειες, οι φιλίες και οι σχέσεις της γειτονιάς λειτουργούν, τα φροντιστήρια δουλεύουν, τα παιδιά έχουν, ακόμα, προοπτικές: είτε για ένα επάγγελμα με ψηλότερο στάτους από τους γονείς, είτε για να παραλάβουν τη δουλειά τους. Η κρίση είναι πρόσφατη, και δεν έχει φανεί κατά πόσο αυτές οι πόρτες, που μέχρι προχτές ήταν ανοιχτές, έχουν κλείσει οριστικά. Αλλά κι αν περάσουν πολλά χρόνια στέρησης, εφόσον κρατήσουν οι οικογένειες και οι γειτονιές, μπορεί να μη δούμε την αποξένωση  που οδηγά σε μαζικούς βανδαλισμούς και λεηλασίες. Στις σχετικά λίγες γειτονιές όπου σωρεύονται οι αδήλωτοι μετανάστες, ή οι ναρκομανείς, τα προβλήματα είναι διαφορετικά. Αλλά οι λεηλασίες του Λονδίνου δεν έγιναν από τους αφανείς και περιθωριακούς, έγιναν από παιδιά της διπλανής πόρτας.

Αυτά τα παιδιά, σε εμάς, δεν είναι έτοιμα να καταστρέψουν τη ζωή του γείτονα. Για να μη φτάσουμε εκεί, χρειάζεται να κρατήσουμε τις κοντινές σχέσεις, να φτιάξουμε τα σχολεία, και να ξαναδώσουμε  πραγματικές προοπτικές για δουλειά.  Το «εμείς» σε όλα αυτά δεν είναι μόνο οι πολιτικοί, το απρόσωπο κράτος και οι αγορές. Είναι και ο κάθε δάσκαλος, γονιός, και γείτονας.

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s