Συνέντευξη στο Εψιλον

Συντέντευξή μου προς την Ευαγγελία Φραντζόγλου, που δημοσιεύτηκε στο περιοδικό Εψιλον της Ελευθεροτυπίας, 23-24 Απριλίου 2011, μαζί με άλλες έντεκα. Γενικός τίτλος “12 Πρόσωπα … 12 Λόγοι Αισιοδοξίας”. Οι ερωτήσεις ήταν περίπου ίδιες σε όλους. Δεν υπάρχει online.

– Μείνατε στην Ελλάδα, ενώ μπορούσατε να φύγετε. Γιατί; «Γιατί είχα την αίσθηση της ρίζας. Δεν ήθελα να είμαι ξεριζωμένος.»

-Το ζητούμενο, σήμερα, είναι να μπει η οικονομία σε τροχιά ανάπτυξης. Πως θα γίνει αυτό; «Το Μνημόνιο είναι η απαραίτητη αφετηρία. Αλλά  τα σκληρά δημοσιονομικά μέτρα από μόνα τους δεν θα φέρουν την ανάπτυξη. Αυτή θα έρθει με νέες δουλειές, στους κλάδους που παραμελήθηκαν τα τελευταία 30 χρόνια – μεταποίηση, τεχνολογία, γεωργία – και με εξωστρεφείς υπηρεσίες που θα δημιουργηθούν τώρα.»

-Ποια είναι τα πλεονεκτήματα της χώρας μας μέσα στον άγριο διεθνή ανταγωνισμό;
«Ξεκινάμε με ένα μειονέκτημα. Η Ελλάδα δεν έχει μεγάλες επιχειρήσεις- απαραίτητες για μια εξωστρεφή οικονομία- στον «εμπορεύσιμο» παραγωγικό τομέα. Εχει στις τράπεζες, στην τηλεφωνία και στο λιανεμπόριο, αλλά αυτές δεν παράγουν κάτι  που μπορεί να εξαχθεί. Στα τρόφιμα, π.χ., έχουμε το πλεονέκτημα της Μεσογειακής διατροφής, αλλά έχουμε κλήρους των 20 στρεμμάτων, ενώ στην Ισπανία μια μέση αγροτική εκμετάλλευση μπορεί να είναι 1000 στρέμματα. Αναγκαστικά θα πορευτούμε με το δεδομένο της μικρής κλίμακας. Αυτό ως αφετηρία είναι μειονέκτημα αλλά αν σκεφτούμε έξυπνα και διαμορφώσουμε τους θεσμούς μας κατάλληλα θα μπορούσε να γίνει πλεονέκτημα.».
-Και πως το μειονέκτημα θα γίνει πλεονέκτημα;
«Στον τουρισμό π.χ. μπορούμε να αναπτύξουμε ένα ποιοτικό μοντέλο μικρής κλίμακας, από τα ελάχιστα στην Ευρώπη, σε όλες τις υπηρεσίες του κλάδου, δωμάτια, ξενάγησεις, εκδρομές, εστιατόρια. Το διαδίκτυο παρέχει  για πρώτη φορά σε μικροεπιχειρήσεις τα μέσα να  διαφημίσουν την ποιότητα τους στην παγκόσμια αγορά, ενώ τα social media επιτρέπουν στους συνεπείς επαγγελματίες να ξεχωρίσουν από τις αρπαχτές. Γενικότερα,  η Ελλάδα έχει δεκάδες χιλιάδες πλεονάζοντες επιστήμονες – γιατρούς, δικηγόρους, μηχανικούς, κλπ- οι οποίοι ζούσαν από την εσωτερική αγορά. Αν μερικοί συνειδητοποιήσουν ότι η εσωτερική αγορά έχει κλείσει, σκεφτούν παγκόσμια και καταφέρουν  να εκμεταλλευτούν τις γνώσεις τους- όχι μόνο τις τεχνικές αλλά την ευρύτερη παιδεία -θα έχουν αξιοποιήσει την ιδιομορφία της  χώρας, που εναι από τις ελάχιστες που έχουν τόσους πολλούς ελεύθερους επιστήμονες».

-Πρακτικά, δηλαδή, τι θα μπορούσε να κάνει ένας επιστήμονας για να αξιοποιήσει τις γνώσεις του;
«Υπάρχουν οι διεθνείς ατομικές καριέρες. Ξέρω έναν πολιτικό μηχανικό που ασχολείται με διαιτησίες έργων σε όλη τη Ευρώπη, με βάση την Αθήνα. Ακούω δεκάδες παρόμοιες περιπτώσεις.  Περισσότερες όμως δουλειές μπορούν να δημιουργηθούν σε νέες εταιρίες.  Παράδειγμα: εταιρίες ιατρικών υπηρεσιών θα μπορούσαν να υποδεχθούν ασθενείς από όλο τον κόσμο που ψάχνουν να κάνουν εγχείρηση ή εξετάσεις, ταχύτερα, οικονομικότερα ή σε καλύτερο περιβάλλον.

-Υπάρχει θέληση για να γίνουν όλα αυτά;
«Δεν περιμένω από την Πολιτεία να βοηθήσει σε αυτά, θά ήθελα όμως  να μην τα εμποδίζει με παράλογους περιορισμούς. Από εκεί και πέρα μιά μεσοαστική οικογένεια που μέχρι τώρα είχε μάθει να βγάζει τα χρήματά της με έναν ορισμένο τρόπο, θα πρέπει να ξεπεράσει το ψυχολογικό εμπόδιο, να γυρίσει το διακόπτη και να ανοιχθεί στον κόσμο. Ένας γιατρός ή ένας αρχιτέκτονας που έχει μάθει να βρίσκει την πελατεία του από συγγενείς και  φίλους από το σχολείο, πρέπει τώρα  να ανοιχθεί σε μια άγνωστη αγορά.  Το δεύτερο ψυχολογικό εμπόδιο που θα πρέπει να ξεπεράσει είναι να αποδεχθεί ότι η δουλειά που θα κάνει μπορεί να είναι πιο χαμαλίδικη σε σχέση με πριν. Ο μηχανικός π.χ. που ήλπιζε ότι θα βάζει υπογραφές στις άδειες τώρα θα χρειαστεί να πιάσει και το κατσαβίδι. Οι δουλειές  που θεωρούνταν  οτι είχαν κατώτερο κοινωνικό
status,  σήμερα μπορεί να είναι μονόδρομος για την παραγωγή αξίας.»

-Τι σας ενοχλεί στην Ελλάδα και που νομίζετε ότι οφείλεται;
«Με ενοχλούν η αλαζονεία και η ευκολία με την οποία ο κάθε υπουργός ή η κάθε δημόσια αρχή επιβάλλει απαγορεύσεις και επιβαρύνσεις για τον πολίτη ή τον εργαζόμενο ή τον επιχειρηματία. Επίσης με ενοχλεί  ότι οι έλληνες δεν έχουμε μάθει να συνεργαζόμαστε, χαρακτηριστικό που αποτελεί και το θεμελιακό πολιτισμικό μας μειονέκτημα.»

-“Μαζί τα φάγαμε” τελικά, ως ποιό βαθμό;
«Οχι όλοι μαζί. Υπάρχει ένα σημαντικό ποσοστό που δεν έφαγε. Ας πούμε ότι αυτό είναι ένα 30% των οικογενειών. Στο υπόλοιπο 70% υπάρχουν κάποιοι που φάγανε πάρα  πολλά και οι άλλοι που πήραν λίγα.  Δεν εννοώ μόνο τη διαφθορά, αλλά και τα πάμπολλα μικροπρονόμια. Μάθαμε στη λογική ότι βγαίνουν λεφτά χωρίς να χρειάζεται να παραγάγεις. Είναι πρόβλημα όλης της κοινωνίας, δεν είναι μόνο του πολιτικού συστήματος».

-Πιστεύετε ό,τι η φαυλότητα των πολιτικών θεωρείται σύμφυτη πρακτική με την λειτουργία της δημοκρατίας. Τότε, μήπως στις “κορώνες” εναντίον αυτής της φαυλότητας ελλοχεύει κίνδυνος για την αμφισβήτηση ή και την υπονόμευση του δημοκρατικού πολιτεύματος;
«Πιστεύω ότι η φαυλότητα στην έκταση και στο βάθος που έχει στην Ελλάδα δεν είναι σύμφυτη με την λειτουργία της δημοκρατίας. Παντού, και στις δημοκρατίες που λειτουργούν καλά, υπάρχει κάποια φαυλότητα αλλά εδώ ήταν και είναι ο κανόνας. Θεωρώ δικαιολογημένη την οργή και τις όποιες προσπάθειες να φτάσουν ορισμένοι άνθρωποι στην δικαιοσύνη. Αλλά από την κρίση δεν θα βγούμε μόνο με τον θυμό και δεν θα βγούμε με την βία. Θα βγούμε όταν τον θυμό τον διοχετεύσουμε σε συγκεκριμένες δράσεις που κοιτάνε στο αύριο. Αλλωστε, ακόμα και αν μπούνε 10 πολιτικοί στη  φυλακή -που δεν θα μπούνε- αυτό δεν θα μας έχει λύσει τίποτε. Η επιλογή που πρέπει να κάνουμε είναι πώς θα χτίσουμε το αύριο».

-Τι πρέπει να κάνουμε ατομικά και συλλογικά; Τι μπορούμε;
«Συλλογικά δεν μπορούμε να κάνουμε πολλά πράγματα γιατί δεν υπάρχουν στην Ελλάδα ισχυρές δυνάμεις που υπερασπίζονται το δημόσιο και τη συλλογικότητα. Οι περισσότεροι που τα επικαλούνται, είναι υποκριτές – ατομικά συμφέροντα υπερασπίζονται και αυτοί. Πολύ θα ήθελα να βγούμε από την ελληνική κρίση με μια σοσιαλδημοκρατική στρατηγική:  με συντεταγμένη πολιτεία που θα μετρούσε τους πόρους που έχει στην διάθεσή της, θα έκανε μια ορθολογική κατανομή, θα δημιουργούσε καλές υποδομές, θα έφτιαχνε καλύτερους νόμους και θα φρόντιζε οι κοινωνικές υπηρεσίες να παρέχονται σε αυτούς που έχουν ανάγκη. Φοβάμαι οτι αυτό δεν θα μπορεί να γίνει.

Επομένως η δεύτερη λύση, όχι καλύτερη αλλά πιο εφικτή, είναι να αφήσουμε ελεύθερο τον κόσμο –τις επιχειρήσεις και τις μεσοαστικές οικογένειες για τις οποίες μιλούσα πριν – να βρουν τρόπους να βγάλουν χρήματα σε ανταγωνιστικές και εξωστρεφείς δουλειές. Χωρίς βαρείς φόρους και μεγαλόσχημα σχέδια. Με αυτή την έννοια μία φιλελεύθερη στροφή στην οικονομία νομίζω ότι είναι η μόνη που μπορεί να φέρει καρπούς στην Ελλάδα.»

– Υπάρχουν ελπιδοφόρες δυνάμεις στη χώρα; Πως θα ανασυνταχθούν και θα εκφραστούν;
«Στην  κεντρική πολιτική σκηνή  βλέπω πολύ πολύ μικρές ομάδες – δεν έχω πολλές ελπίδες. Στο πεδίο της παραγωγής η γενιά των 30ρηδων – που έχει γνώσεις, που έχει σπουδάσει και στο εξωτερικό και έχει άλλες παραστάσεις-  διαθέτει τα εφόδια και τις δυνάμεις να κάνει μικρές ανταγωνιστικές μονάδες. Στο πεδίο της καθημερινότητας υπάρχει και  ο θετικός ακτιβισμός: ομάδες όπως οι Atenistas, οι Paguristas,κτλ. Για μερικούς είναι ‘απολιτίκ’,  για εμένα όμως όχι.  Είναι μια πολιτική πρόταση για να αλλάξουμε τη σχέση του ιδιώτη με το δημόσιο χώρο»

– Ποιές συμβουλές θα δίνατε σ’ έναν 20άρη που ανοίγεται στη ζωή;
«Ταξίδεψε. Την δουλειά που θέλεις να κάνεις στην ζωή σου προσπάθησε να τη φανταστείς με πελάτη τον Σουηδό, τον Γάλλο, τον Κινέζο. Μπες σε μια ομάδα εθελοντών και μάθε να συνεργάζεσαι. Πιάσε κατσαβίδι.»

 

 

 

Advertisements

One thought on “Συνέντευξη στο Εψιλον

  1. Aristo, is good to try to use our weapons like Tourism and Agriculture, for high tech competitive advantage you need opportunities that wasn’t and still isn’t, available to this stockpile of engineering brains that seated in our Country… Jeremy’s Startup Greece grands and other incentives are targeting to 5% of the population that still has cash to match and get incentivized … this 5% isn’t driven by the say “necessity is mother of invention”, so these guys will not ever going to invest in innovation except of very small minority… On the other hand the brains that fall in to 95% of the population doesn’t have income higher than 30K per year… if you want a startup capital of 150k where you will find the 80 – 100K needed? so is the chicken and the egg… we can’t all do internet business from offshore like what is doing openfund… there are electronic engineers, mechanical, medical and many – many ideas out there that aren’t internet and need real cash… If you want we can discuss a solution that will activate peoples potential… http://www.idea.com.gr/index.html

    Reply

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s